Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη – Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Θεσσαλονίκη στις 01.08.2026
Διανύουμε περίοδο συγκλονιστικών ανακατατάξεων αξιών, με πρωταγωνίστρια τη φιλελεύθερη δημοκρατία, που κατηγορείται, ως ο πρωταρχικός κίνδυνος απώλειας της παγκόσμιας πρωτοκαθεδρίας, από τις ΗΠΑ.
Πράγματι, στον ιδιότυπο πόλεμο που διεξάγεται ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα, με κεντρικό όπλο την ΑΙ, η προσήλωση στη φιλελεύθερη δημοκρατία, από τις ΗΠΑ, και στον ουσιαστικό αποκλεισμό του δημόσιου τομέα, αναγνωρίζεται ως βασικός αρνητικός παράγοντας, στον ανταγωνισμό τους με την Κίνα.
Ήδη, στην πρώτη θητεία του Τραμπ, διαπιστώθηκε, αρκετά δειλά, προτίμησή του για μη δημοκρατική διακυβέρνηση, με παράλληλο θαυμασμό προς αυταρχικούς ηγέτες, όπως ο Σι Τζινπινγκ και ο Πούτιν. Οι τάσεις αυτές ενισχύθηκαν στη δεύτερη θητεία του, κυρίως μέσα από τις περιφρονητικές δηλώσεις του προς την ΕΕ, και τη σαφή του απόφαση απομάκρυνσης από τους κατεξοχήν πολύχρονους συμμάχους του, διότι τους θεωρούσε ανήμπορους να του προσφέρουν αυτά που επιθυμούσε.
Ωστόσο, μόλις πρόσφατα έγιναν ξεκάθαροι οι λόγοι της, καταρχήν, δυσεξήγητης συμπεριφοράς του πλανητάρχη.
Πρόκειται, δυστυχώς, για την ανάγκη επιλογής ανάμεσα στη δημοκρατία και στην ΑΙ, καθώς η συνύπαρξή τους αποδεικνύεται ασύμφορη. Γι αυτό και ο Τραμπ δεν διστάζει να θυσιάσει στο βωμό της τη δημοκρατία.
Πως, όμως, ακριβώς εμφανίζεται το πρόβλημα;
Μέχρι πριν λίγο, μπορούσε ακόμη να διασκεδαστεί η εντύπωση ότι οι ΗΠΑ υπερτερούν, στο πεδίο της ΑΙ. Όχι πια. Ήδη, χάνουν έδαφος.
Και παρότι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί, επακριβώς, το κρίσιμο αίτιο, που ώθησε τις ΗΠΑ, σε ανατρεπτικές αποφάσεις, σχετικά με την ΑΙ και τον εφεξής τρόπο διακυβέρνησης των ΗΠΑ, θα επιλέξω ως τέτοιο την όντως επαναστατική, και οπωσδήποτε μη αναμενόμενη πρωτοβουλία των Εμιράτων, σχετικά με τον προσεχή τρόπο διακυβέρνησής τους. Σε αντίθεση με την τεχνολογική οπισθοδρομικότητα της Δύσης, στις νέες τεχνολογίες, ήρθε πρόσφατα στην επιφάνεια η εξαιρετική πρόοδος, στον τομέα αυτόν, που επιδεικνύουν αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως οι BRICS. Και ειδικότερα, αναφέρομαι, στην πρόσφατη δήλωση των αραβικών εμιράτων, ότι σε δύο χρόνια από σήμερα, το 50% της κυβέρνησής τους θα αποτελείται από ΑΙ, που θα είναι σε θέση να λαμβάνει άμεσες αποφάσεις.
Της εξαγγελίας αυτής προηγήθηκε και ακολούθησε καταιγισμός επιστημονικών άρθρων που, όχι μόνο εξηγούν το πως αναπτυσσόμενες και μάλιστα μουσουλμανικές χώρες, που μέχρι πριν λίγο αντιμετωπίζονταν περιφρονητικά από τη Δύση,, εμφανίζονται στο διεθνές προσκήνιο ως σημαιοφόροι εξαιρετικά προηγμένων τεχνολογιών, σε αντίθεση με τη Δύση, που υστερεί και την Αμερική, που αντιμετωπίζει κίνδυνο απώλειας της τεχνολογικής της πρωτιάς.
Ανάμεσα σε διάφορες ερμηνείες, σχετικά με την τεχνολογική καθυστέρηση της Δύσης (κυρίως της ΕΕ), υποστηρίζεται πρόσφατα και, από όσο γνωρίζω για πρώτη φορά, ότι η δημοκρατία, που συνυπάρχει και με βαριά γραφειοκρατία, είναι υπεύθυνη για την πολύ σημαντική καθυστέρηση της Δύσης στις νέες τεχνολογίες.
Η επιτυχής πρόσβαση και χρήση νέων τεχνολογιών, από χώρες λιγότερο προσκολλημένες σε δημοκρατικές διαδικασίες, υποστηρίζεται ότι ευνοεί τη λήψη γρήγορων και ορθών αποφάσεων. Ως παράδειγμα, μεταξύ και άλλων, αναφέρονται οι εφαρμογές παρακολούθησης προσώπων, που όπως είναι γνωστό, απαγορεύονται, καταρχήν, σε χώρες που επίσημα αναγνωρίζονται ως δημοκρατικές. Γενικότερα υπάρχει λιγότερη επιφυλακτικότητα στο να ανατεθούν ευθύνες στις νέες τεχνολογίες.
Ακόμη, η δημοκρατία θέτει, σε πολλές περιπτώσεις, φραγμούς στη χρήση ορισμένων τεχνολογιών, εξαιτίας των ρυθμίσεων, που απαιτούνται. Όπως ανάμεσα και σε άλλες, για την περίπτωση της Ευρώπης, ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων απαιτεί διαδικασίες βαθιά εξαρτημένες από ρυθμίσεις.
Επιπλέον, οι δυσχέρειες και καθυστερήσεις υιοθέτησης νέων τεχνολογιών, στις δημοκρατίες πάντοτε, αφορούν και τις επιχειρηματικές αποφάσεις, οι οποίες οφείλουν να είναι προσεκτικές, διότι διαφορετικά κινδυνεύουν να υποστούν κυρώσεις, σε περίπτωση, που κατηγορηθούν για κακή χρήση προσωπικών δεδομένων.
Αν οι τάσεις αυτές εγκατασταθούν στη Δύση, όπως όλα δείχνουν, η δημοκρατία θα έχει νικηθεί από την ΑΙ, και ταυτόχρονα θα έχει τελειώσει η ατελεύτητη διαμάχη επικράτησης, ανάμεσα σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.
